"نقاشی ایرانی"

قدیمی ترین ﺁثار نقاشی ایرانیان به بیش از(١٢٠٠٠سال) پیش بر می گردد. از عصر حجر ﺁثار نقاشی دیواری بر دیواره ی غارهای این دوران در لرستان در غارهای " همیان" و "دوشه" در کوه های میر ملاس بدست ﺁمده که به ده هزار سال پیش مربوط می‌شود. تمامی این ﺁثار به روش بسیار ساده و با رنگ سیاه طراحی شده اند و به روش ساده گرافیکی نقاشی شده اند

مفهوم عمیق تاریخ نقاشی در ایران زمانی قابل لمس میشود که در تاریخ هنری این کشور آمده - مانی (یکی از پیامبران ایرانی) که در قرن سوم زندگی میکرد نقاش چیره دست و ماهری بوده است تا جایی که نقاشی هایش را از معجزات نبوتش میدانند.

 


مانی و مکتب نقاشی مانی:

 مانی را پیامبر نقاش می شناسند- او فرزند «فاتحک همدانی» از نجبای ایران و مادرش "مریم کمسرگانی" به روایتی از خاندان پادشاهان ساسانی بود. مانی در سال 215 میلادی متولد شد و فرقة مذهبی مانویه را به وجود آورد. او نقاشی را از معجزات خود و وسیله نشر و دعوت قرار داده بود.مانی رتبه شماره ۸۳ در سیاهه موثرترین اشخاص تاریخ، رده‌بندی شده توسط مایکل اچ هارت را دارد.

مانی در سال 275 میلادی به وسیله روحانیون زرتشتی محاکمه و محکوم و سپس زندانی گردید و در زندان درگذشت. بعضی روایات حاکی از آن است که سرش را بریدند و کاه در پوستش ریختند و به یکی از دروازه‌های جندیشاپور آویزانش کردند.

 در کل مانی عقاید خود را به صورت نقاشی تبلیغ می کرد . به دستور مانی تالارهایی به نام «نگارستان» ساخته شد . بردیوار این تالارها داستان خلقت آدم و سرنوشت او، تصاویری از عقوبت انسانها در بهشت و جهنم بر پایه اعتقادات او نقاشی از شده اند او از این تصاویر زیبا و نقوش نفرت انگیز جهت تعلیم و آموزش تصویری استفاده میکرده است.

 

در این دوره منظور نقاش همواره بیان فکر و تشریح واقعیات بوده و کمتر پای بند رعایت اصول و قواعد و زیبایی مناظر بوده است. نقاش ایرانی در این دوران بیشتر در بند بیان یک واقعه به بهترین نحو ممکن بوده است و نظرات و افکار خود را بصورت رمز و اشاره ولی قابل درک در قالب مناظر و تصاویر بیان میکرده است ضمن بحث مفصلی که کریستن سن از هنر نقاشی و بخصوص از مانی کرده می نویسد:: ((این تصاویر،که در آنها دقت و لطافت فوق العاده ای بکار رفته، شخص را به یاد صنعت مینیاتور سازی ایران در زمان اسلام می اندازد و شهادت میدهد، که این صعنت در ایران بسیار قدیم بوده ، زیرا بنابر قول کومون ظاهرا این صنعت را مانویان از کشور ساسانی به ترکستان نقل کرده اند و در آنجا توسعه یافته، شاهکارهای صنعتی تولید کرده است ونیز این تصاویر صنایع یونانی بین النهرین را بخاطر میاورد، که نمونه هایی از ان در نقوش دیواری شهر دورا هنوز باقی مانده است))

نقاشی از " مانی

در حفاریهای «تورفان» و «خوچو» آثاری از نقاشیهای مانویان به دست آمده است. یکی از آنها صورت مرد بزرگی را نشان می‌دهد که شبیه به خود مانی است. هاله‌ای از نور به شکل قرص خورشید پشت سر او است و به هیئت مغولی تصویر شده است. بنابر قول «کومون» نقاشی و مینیاتور را مانویان از کشور ساسانیان به ترکستان منتقل نمودند.

مورخین، کتاب نقاشی بزرگی را در استخر فارس مشاهده کرده‌اند که دارای تصاویری از شاهان ساسانی بوده و با نوعی از رنگهای طلایی و نقره‌ای و محلول گردِ مس بر روی برگهای بسیار نازک نقاشی شده است. دین مانی به نقاط مختلفی از جهان نفوذ کرد تا آنجایی که مؤسس مذهب کاتولیک و پدر کلیسای روم، مدت 9 سال پیرو آیین مانی بود.

هاله ی نور

دو تن از باستان‌شناسان فرانسوی به نامهای «گدار» و «هاکن» طی کاوشهای خود در نواحی شرقی ایران، یک نقاشی روی دیوار کشف کردند که 12 متر طول و 4 متر عرض داشته و یک شاهزادة ساسانی را بر روی تخت، در میان درباریان خود نشان می‌داده است. «آمیانوس» مورخ قرن چهارم رومی می‌نویسد: «ما آثار نقاشی از جشنها و باده‌نوشیها و شکارگاههای ایرانی زیاد دیده‌ایم.» تصویر نور ایزدی به صورت هاله، که علامت مشخص پیامبران و امامان است، ابتکار ایرانیان باستان می‌باشد.

بدین طریق می بینیم که هنر و مکتب نقاشی و آموزش آن نیز مانند دیگر پدیده های تمدن در ایران باستان ریشه یی عمیق داشته و نقاشانی چون مانی و دیگران که متاسفانه نامشان از دفتر تاریخ زدوده شده در هزاران سال پیش پایه ی مکتب نقاشی جهانی را ریخته اند.هنرمندانی همچون این پیامبر خدا که هنر را درخدمت مذهب و اخلاق و هدایت اندیشه های انسانی به کار گرفته اند.